روش های آموزش حجاب به کودکان و نوجوانان + ویدیو از خانم سارا عرفانی

خانم سارا عرفانی نویسنده رمان معروف پنجشنبه فیروزه ای همزمان با 17 دی و سالروز صدور فرمان شیطانی “حذف حجاب” توسط رضا شاه در ایران عزیز ویدیوی درباره حجاب برای کودکان ضبط و در فضای مجازی منتشر کردند . این ویدیو از شبکه های رسانه ملی هم پخش شد. در ادامه مطلب همراه ما باشید »

ویدیو : نقش مادران در تربیت کودکان 

دریافت ویدیو (16مگابایت)

سوالی که برای بسیاری از پدر و مادر ها پیش می آید درباره روش های نهادینه کردن حجاب و عفاف در کودکان و نوجوانان است ؛ در ادامه مطلب مواردی در این بحث را با هم می خوانیم . پاسخ در بخش الف و ب گنجانده شده است . همراه ما باشید 

الف) انتقال مؤثر مفهوم و حکمت حجاب و عفاف

در گام اول باید مفهوم، معنا و حکمت حجاب را به زیبایی برای دخترتان توضیح دهید و با زبانی شیرین و سادهٔ کودکانه آن را روشن سازید.

 

برای رسیدن به این هدف راهکارهای زیر را به کارگیرید:

 

1.استفاده از زبان داستان:

زبان کودک و نوجوان داستان است.

 

شما می توانید با مطالعه کتب داستانی که درباره حجاب می باشد و تعریف آن برای فرد مورد نظر به صورت غیر مستقیم به سوالات او جواب دهید. البته لازم نیست به صورت صد در صد از کتاب داستان استفاده کنید؛ بلکه با کمی خلاقیت می توانید خودتان داستان هایی را در این زمینه بسازید و برای او تعریف کنید.

2-انتقال مفاهیم در قالب بازی:

بازی یکی دیگر از ابزار قدرتمند انتقال مفاهیم دینی به کودکان است.

 

از طریق بازی می توانید به سوالات کودک خود جواب دهید. به عنوان مثال شما می توانید با فضاسازی از طریق بازی به کودک خود آسیب هایی که به دلیل نداشتن حجاب به او می رسد را یادآور شوید.

 

3-بهره مندی از زبان تمثیل:

کودکان زبان تمثیل را به خوبی درک می کنند.

 

به عنوان مثال به کودک بگوئید: چرا خانم ها جواهرات خود را در خانه خود مخفی می کنند؟. .. منتظر جواب او باشید. پس از آنکه به سوال شما جواب داد؛ بگوئید: موهای تو هم مانند جواهر است که باید از دید نامحرمان مخفی نگه داشته شود.

 

یک روز دو عدد شکلات را بردارید. یکی را از روکش و کاغذش خارج کرده و دیگری را همراه با پوشش نگه دارید. سپس هر را دو بر زمین بیاندازید. بعد به دانش آموز یا کودک خود بگوئید: کدام را ترجیح می دهی؟ او به طور معمول شکلات محفوظ با پوست را بر می دارد.

همانجا شما بگوئید: این یعنی معنی حجاب و پوشش. اگر دوست داری همیشه سالم و خوب بمونی باید با یه چیزی مثل حجاب از خودت مواظبت کنی. (خود شما می توانید مثال های بیشتری از این دست بسازید).

 

4-استفاده از گفت وگوی سقراطی:

در این روش سوالات منظمی را از کودک می پرسیم و این چرخه را آنقدر ادامه می دهیم تا سرانجام کودک (به صورت اتوماتیک) به نتیجه دلخواه ما برسد. با این روش چون خود فرد به نتیجه می رسد، نه تنها از مقاومت در پذیرش کمتری برخودار است، اثرپذیری و پایداری مفاهیم و آموزه ها نیز افزون تر خواهد بود.

 

بدین منظور، چرخه سوالات با توجه به پاسخ کودک تنظیم می شود. برای نمونه:

 

– به نظر تو کسی که حجاب دارد با کسی که حجاب ندارد، فرقی ندارد؟

 

– کودک: به نظر من هیچ فرقی ندارد.

 

– یعنی قیافه ظاهری کسی که حجاب دارد با کسی که حجاب ندارد، یکی است؟

 

– البته که فرق دارد.

 

– پس قبول کردی کسی که حجاب دارد با کسی که حجاب ندارد، تفاوت دارد؛ به نظرت در چه چیزهایی با هم تفاوت دارد؟

 

و اینقدر این سوالات را ادامه می دهیم تا کودک یا نوجوان به نتیجه دلخواه ما برسد.

 

جهت یادآوری:

 

* با مطالعه کتابهایی که درباره فلسفه و حکمت حجاب نگاشته شده است؛ در گام اول با فلسفه حجاب آشنا شوید و سپس با زبانی کودکانه حکمت های آن را به دخترتان انتقال دهید.

 

 * با مطالعه کتاب هایی که در زمینه رشد کودک و نوجوان نوشته شده است، اطلاعات خود را درباره ویژگی های کودک افزایش دهید تا بتوانید پاسخ های دخترتان را با توجه به توانایی های ذهنی او جواب دهید.

آموزش حجاب به کودکان و نوجوانان
آموزش حجاب به کودکان و نوجوانان

ب) نهادینه سازی ایمانی

بعد از شناسایی و فهماندن مفهوم حجاب، قدری کار راحت تر میشود. چرا که ذهن کودک اکنون آماده است و میتواند با کمی خلاقیت و هنرمندی، اعتقاد به حجاب را برایش ملموس کنید و در عین حال به صورت ظریف و نامحسوس، فرق بین بانوان و دختران چادری و بدحجاب و یا بی حجاب را مشخص کنید.

 

ابتدا یک یادآوری:

 

یادمان باشد که ایمان به یک مسئلهٔ دینی، شامل ابعاد شناختی، عاطفی و رفتاری است. یعنی برای پایبندی به یک عمل، علاوه بر این که باید به آن اعتقاد و باور داشت، باید از صمیم قلب آن را پذیرفت و احساس خوبی به آن داشت. در غیر این صورت درونی سازی و نهادینه کردن مسائل مختلف مذهبی، اخلاقی و. .. امکان پذیر نخواهد بود.

 

 روش های نهادینه سازی حجاب در دختران :

1 ـ الگوآفرینی:

یکی از شیوه های مؤثر در نهادینه کردن حجاب و عفاف در کودکان و نوجوانان روش «الگوآفرینی» است. در این روش از فرد یا افراد دیگر به عنوان سرمشق و الگو استفاده می شود. کودک تحت تأثیر مشاهده از حالات و رفتار دیگران آن را پیروی نموده و خود را با آنان همساز و همانند می کند.

 

می توان گفت: الگو پیروی عینی و مشهود از یک اندیشه و عمل در جنبه های گوناگون برای رسیدن به کمال است. تربیت ابتدائی انسان به طور طبیعی با روش الگویی شکل می گیرد.

کودکان در چند سال نخست زندگی خود، همهٔ کارهایشان را از افراد پیرامون خود که در درجه اول پدر و مادر اویند الگو برداری می کنند و با تقلید از آنان رشد می کنند و در نتیجه ساختار تربیتی و شخصیتی شان سامان می یابد.

 

 از این رو، روش الگویی در سازمان دادن شخصیت و رفتار کودک و نوجوان، نقش بسزائی دارد. غریزهٔ تقلید یکی از غرایز نیرومند و ریشه دار انسان است.

به برکت وجود همین غریزه است که کودک بسیاری از رسوم زندگی، آداب معاشرت، غذا خوردن، لباس پوشیدن، طرز تکلّم، ادای کلمات و جملات را از والدین و سایر معاشران در محیط خانه و خانواده فرا می گیرد و به کار می بندد.

 

چشم و گوش کودکان و نوجوانان چون آئینه ای است که رفتارهای والدین را می بینند و می شنوند و تقلید می کنند و الگوهای عملی اش که خانواده ارائه می کند؛

مانند نحوه پوشش و حجاب مادر یا پدر و نوع روابط عفیفانه آنها، تأثیر عمیقی بر رفتار کودکان و نوجوانان دارد و در واقع پدر و مادر با ارائه اعمال و رفتار مناسب و به شکل غیر کلامی، ارزش ها و هنجارهای سالم را از همان ابتداء در شخصیت کودک ایجاد می کنند و این آموزه های غیر کلامی همچون نقش روی سنگ بر ذهن آنها نقش می بندد.

 

 بنابراین والدین و مربیان می توانند فعالیت ها و رفتارهای دینی و مذهبی خود را به گونه ای هماهنگ کنند که فرزندان متوجه شوند و الگوی ذهنی و رفتاری خود را آنها بگیرند.

کودکان (دختر و پسر) از سنین خردسالی از والدین خود تقلید می کنند و تحت تأثیر دیده ها و شنیده ها الگو می پذیرند. آنها حتی از اطرافیان خود برادران و خواهران یا همبازی های خود تأثیر پذیرفته و به تکرار عملی که دیده اند می پردازند.

 

 قرآن کریم بر این روش تربیتی تأکید فراوان داشته و رسول اکرم (ص) را به عنوان اسوه و الگو معرفی می نماید. امام کاظم (ع) فرموده اند:

 

«یحفظ الاطفال بصلاح آبائهم»؛ رفتار کودکان در اثر خوبی های رفتار والدین حفظ می شود. (بحارالانوار، ج23، ص 114)

 

 از این رو، این الگوهای پاک و با فضیلت، انگیزه و میل به پاکی و آراستگی به فضائل را در کودکان و نوجوانان گسترش می دهند و الگوهای فاسد و ناپاک؛ میل به ناپاکی و منفی گرائی را ایجاد می نماید.

آموزش حجاب به کودکان و نوجوانان
آموزش حجاب به کودکان و نوجوانان

نکات بسیار مهم در آموزش حجاب به کودکان و نوجوانان :

الف) پدران و مادران الگوهای محسوس و در دسترس:

در محیط خانه و خانواده والدین برای فرزندان خود اسوه های معتبر و مورد توجه می باشند. ازاین رو پدران و مادران بایستی از حیث دیداری، شنیداری، گفتاری و کرداری اسوه حسنه باشند.

چشم های فرزندان دختر یا پسر همچون دوربین با حافظه ماندگار از کلیه حرکات و سکنات والدین فیلم برداری می کند و به ذهن می سپارد، حساس می شود کنجکاو می گردد، پرسش می کند و می خواهد در حد مطلوب آن رفتار یا گفتار را تکرار نماید.

از جمله مسائلی که فرزندان از والدین خود یاد می گیرند و تبعیت می کنند نوع پوشش، آرایش و پیرایش است و این امور والدین همواره با کنجکاوی تمام مورد توجه فرزندان می باشد.

 

اگر مادر و پدر به جای لباس های تحریک کننده و جلف – که مروج برهنگی در محیط است- لباس هایی که در عین روشنی، سادگی و بی آلایشی، تمیز و پوشیده و مرتّب باشد، فرزندان هم به همین صورت لباس می پوشند و عمل می کنند.

نوع پوشش پدر و مادر مُروج حیا و عفاف و حجاب و پاکدامنی در محیط خانه و خانواده و سپس جامعه است پدر و مادری که بدون رعایت مسائل تربیتی با نوع پوشش خود حیا و عفاف را درون خانه سرکوب می کنند و عملاً با رفتارشان بی عفتی را آموزش می دهند حاصل عملکرد آنها فرزندان عفیف و محبوب نخواهد بود.

ولی پدر و مادری که با شکوفاسازی گوهر حیا و تقید به فریضه حجاب در محیط خانه و خانواده و جامعه عمل می کنند اینها سعادت و خوشبختی و رشد و تعالی را به فرزندان خویش هدیه می نمایند اینها همان خانواده هائی هستند که به اسوه حیا و حجاب حضرت فاطمه زهرا(س) به صورت شایسته تأسی جسته و اقتدا نموده اند.

 

ب) الگوگیری از دوستان

در زمینه الگوآفرینی، می توانید محیط دوستانه ای را فراهم کنید و دختران محجبه و با وقار و البته زرنگ و کوشا در زمینه های مختلف را به این گروه دوستی تحت هر عنوانی دعوت کنید.

اگر فقط تعداد این دوستان که با این دختر خانم کوچولو ارتباط برقرار می کنند بیشتر شود، ناخودآگاه چهره و نوع پوشش آنها در فرآیند مقبولیت حجاب توسط ایشان تأثیر گذار خواهد بود.

 

 2ـ عادت بخشی:

نهادینه سازی با عادت بخشی امکان می یابد. از شیوه های مهم تربیتی، عادت دادن کودکان و نوجوانان به انجام اعمال و فرایض دینی و اخلاقی است، تا در پرتو انجام و تکرار، عمل، تبدیل به عادت شده و آنگاه این عادت آرام آرام همراه با آگاهی و شناخت گردد.

 

القا و تمرین دادن، اثری شگرف و معجزه آسا در تربیت پذیری دینی و آماده سازی کودکان و نوجوانان برای انجام تکالیف دینی و عبادی دارد.

تلقین و تکرار مثبت و سازنده برای بچه ها تا پیدایش و تثبیت عادات و خصائل دینی و اخلاقی در آنها لازم و ضروری است.

عمق بخشیدن و درونی کردن آموزه های دینی و اخلاقی و ملکه کردن فضائل در کودکان و نوجوانان نیازمند بهره گیری از شیوه عادت بخشی با تکنیک ها و مهارت رفتاری و گفتاری است.

 

 3ـ سالم سازی محیطی و رسانه ای:

تأثیر محیط خانه و خانواده، مدرسه، همسایگان، هم بازیان، و دوستان و معاشران و برنامه های صدا و سیما محیط تربیتی فرزند شما را تشکیل می دهد.

اگر این عناصر محیطی و رسانه ای سالم و پاک باشند تأثیر مطلوب تربیتی بر کودک و نوجوان ما خواهند داشت و بالعکس اگر این عناصر محیطی و رسانه ای آلوده و منحرف باشند کودک و نوجوان گرفتار خطرات اخلاقی و تربیتی خواهند شد.

 

امام علی (ع): «انما قلب الحدث کالارض الخالیه ما القی فیها من شیء قبلته» ذهن و دل نونهال مانند زمین خالی است که هر تخمی در آن افشانده شود می پذیرد (روضه المتقین، ج8، ص 651).

 

 والدین در حکم مربیان دلسوز بایستی مراقب محل زندگی، دوستان و همبازی ها، مدرسه و محل تحصیل و ورزش فرزند خود باشند و اگر این محیط ها عاری از فرهنگ حجاب و عفاف است از رفت و آمد فرزندان خود به این محیط ها جلوگیری کرده .

و بر اساس فریضه امر به معروف و نهی از منکر به سالم سازی محیط تربیتی فرزندان خود بپردازند و اگر توان تغییر و تحول این محیط ها را ندارند، به مکانی بهتر که نوگلان آنها آسیب نبینند هجرت و نقل مکان نمایند.

نابسامانی خانواده، اختلاف و درگیری بین والدین، عدم رابطه صمیمی میان اعضاء خانواده و به ویژه والدین، در نتیجه فقدان امنیت و آرامش در خانواده، تربیت صحیح فرزند را تهدید و به مخاطره می اندازد و باعث گرفتاری فرزندان به بی حیائی، بی عفتی و بی حجابی می گردد.

 

  1. مهارت آموزی:

کودک موقعی فعل تربیتی درونی را پیدا می کند که خود به طور فعال در آن نقش داشته باشد. اگر خواهان آن هستیم که کودکان مقررات، ارزش ها، خصایل و فضایل اخلاقی را درونی کنند

باید لوازم و شرایط تربیت را به گونه ای فراهم کنیم که کودک، خود، راغب و مایل به آن شود. مهم ترین اصل در تربیت خودانگیخته، مسالهٔ رغبت ها و علایق کودک است.

 

 نوجوانان و جوانان باید خود را چنان با ارزش و با عزم و اراده تصور کنند که خویشتن را از درون کنترل کنند.

آنان چنین انتظاری را در خود بپرورانند که حتما می باید دیگران آن ها را کنترل کنند. بلکه بایستی به گونه ای رشد یابند که حتی در شرایطی کاملا دور از چشم افراد – که امکان بهره وری نیز برای آنان فراهم باشد – به لحاظ تقوایی، خود را نگه دارند و دست از پا خطا نکنند.

نوجوانان را باید به گونه ای تربیت کرد که خودکنترل بار آیند. فرزند شما در آینده ای نه چندان دور با اعتقادات مختلف آشنا خواهد شد، او ممکن است در جوی قرار بگیرد که به اعتقاداتش توهین شده و یا بخاطر رعایت برخی اصول مورد تمسخر واقع شود.

شما نمی توانید همهٔ دنیا را تغییر دهید و یا از فرزندتان در مقابل همه محافظت کنید، یکی از راه ها این است که به او توضیح دهید و با تفاوت ها آشنایش کنید.

این کار در صورتی مشکل زا نمی شود که در نهادینه کردن اعتقادات صحیح نهایت تلاش خود را کرده باشید و از طرفی محبت و پیوندهای عاطفی در خانوادهٔ شما به قدری باشد که او را در برابر عوامل بیرونی واکسینه کند.

دختری که با والدینش ارتباط عاطفی خوبی دارد و آنها توانسته اند مبانی حجاب را برایش به خوبی توضیح دهند و از طرفی عاشق مادری است که خود محجبه است و با پدری که او را باحجاب بیشتر دوست دارد، ارتباط عاطفی قوی دارد، وقتی در محیطی قرار بگیرد که افرادی حجابشان را رعایت نمی کنند، یک محافظ قوی درونی برای اثر پذیری دارد.

البته کار از محکم کاری عیب نخواهد کرد و مراقبت شما همیشه درصد خطا را کمتر می کند.

 

 واضح است که وقتی حجاب به عنوان یک نماد مقدس در ذهن و وجود دختران جای خود را به خوبی بازکند، دیگر میل و رغبتی به بی حجابی نخواهند داشت و با افتخار و اعتماد به نفس عالی در محیط های خانوادگی و اجتماعی ظاهر می شوند. 

با دکمه‌های زیر این صفحه را برای دوستان خود ارسال کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *